Dünya’nın En Güzel Ülkelerinden Birisin; Fas

fas2

Fas, Afrika’daki ilk adımım olarak da ayrı bir yere sahip oldu benim için. Kesinlikle deneyimlediğim pek çok kültürden daha farklı bir yer. Sokaklar pis, gelir düzeyi düşük ama Afrika’nın genelinde olduğu gibi insanlar çok ama çok mutlu. (Fotoğrafını çektiğim arapları saymazsak.)

Fas Krallığı, Afrika’nın kuzeybatısında yer alan bir Arap ülkesi. Fas’ın yüzölçümü, 1975’ten beri yönettiği Sahra Çölü de dahil edilirse 710,000 km2. Kuzeyinde Akdeniz batısında Atlantik Okyanusu bulunur. Bir zamanlar her yere hakim olan Osmanlı’nın alamadığı tek Kuzey Afrika ülkesi ve aynı zamanda en batıdaki İslam ülkesi. Yerel dil Arapça fakat 44 yıllık sömürge tarihi nedeni ile resmi dil Fransızca. Dağlık kısımlarda da Berberice hakim. (Berberi, Arap olmayan anlamına gelmektedir. Berberiler genelde ülkenin dağlık kesimlerinde yaşar.)

Yönetim şekli monarşi. Yani kral bütün yetkileri elinde bulunduruyor, devlet başkanını atıyor. Parlamentonun söz yetkisi çok az. Başkent genelde bilinenin aksine Fez değil Rabat. Para birimi dirhem.

Fransızcada Maroc, İngilizcede Morocco olan ülkeye bizim Fas dememizin nedeni de; eskiden Osmanlı feslerinin, Fas’ın Fez Şehrinden getirilmesi(imiş).

Bir ülke Avrupaya bu kadar yakın olup bu kadar geleneklerini nasıl koruyabilir aklım almıyor doğrusu.

Ne Zaman Gitmeli?

Çöl iklimi nedeni ile Kasım, Aralık, Ocak, Şubat, Mart ayları seyahat için ideal. Haziran – Ekim ayları yaz sezonunda sıcaklık 40 derecelere kadar çıkar. Gece –gündüz sıcaklık farklarını hesaba katıp önlem almanızda yarar var.

Buarada dikkat etmeniz bir konu, dini bayramlarda heryer kapalı olacağı için Fas’a gitmemeniz. Ben kurban bayramına denk geldim ve otobüs bileti bulamamaktan, kapalı dükkanlardan, kesilen kurbanlardan nasibimi aldım.

Gitmeden Önce

Aşı; tifo/karahumma ve hepatit A mutlaka yapılması gereken aşılar. Polio/ çocuk felci ve tetonoz da atlanılmamalı.

Fas’da genel olarak örtülü ya da Cellaba giyen kadınların gece dışarda geç saatlere kalma, bisiklete binme, şehir meydanlarında oturma gibi özgürlükleri bulunmakta. Karşılaştığım bütün Faslı bayanlar bana çok nazik davrandı, sohbet etmekten hiç rahatsızlık duymadı. Eğer başınız açıksa, yine de kültürlerine saygı duyup, giydiklerinize dikkat etmekte fayda var. Kısa kollu ya da şortla dolaşamıyorsunuz malesef. Gitmeden yanınıza bu tür kıyafetler almanızı öneriyorum.

Vize

Hususi, Hizmet ve Diplomatik, Umuma Mahsus Pasaport hamilleri 90 gün süreyle vizeden muaftır.

Ulaşım

Türkiyeden direk Casablanca’ya 4, 4 buçuk saatte THY ile ulaşabilirsiniz.

Ülke içi taksiler çok ucuz. Üzerinde Petit yazan taksiler (Dacia, Fiat markalı), Grand yazanlara (Mercedes) göre daha da ucuz ve genelde siz sormadan taksimetre açıyorlar. Ancak taksilere binmeden pazarlık yapmanızı öneriyorum. Bazen içinde müşterisi varken bile durup sizi alabiliyorlar. Taksi dolmuşların varlığını biliyorum ama sanıyorum normal taksilerden hiçbir farkları yok.

Petit taksileri max. 3 kişi, grand taksilere 6 kişi binebiliyor. Daha fazla insan taşımak yasal değil. Zaten yalvarsanız da almıyorlar. Taksileri gece kullanmak isterseniz, gündüz fiyatından daha fazla ödüyorsunuz.

Bazen de küçük beyaz minivanlar sizi bir yere götürmeyi teklif ediyor. Birkaç kez kalabalıkken kullandım, hiçbir sorun yaşamadım.

CTM,  Supratour gibi otobüs firmaları şehir değiştirmek için ideal.  Bunlar normal otobüslerden daha lüks ve yaklaşık yarı yarıya daha pahalı. Bu firmalarda bagajlarınız için ayrı ücret ödemek zorundasınız. Genelde kilosu ne kadar olursa olsun 5 dirhemden fazla istenmez.

http://www.ctm.ma/

http://www.supratours.ma/en

Online bilet alırken küçük bir sorunla karşı karşıya kalabilirsiniz. O da; hayatımda ismini daha önce hiç duymadığım kartlar dışında kart kullanılmaması.

Halk otobüsleri, CTM otobüslerinden biraz daha ucuz. Egzoz dumanından intihar etmek ya da 2,3 katına çıkan yolda sıkıntıdan patlamak için ideal. Ben Merzouga’dan Fez’e bu halk otobüslerinden birini kullandım ve tek kelime ile işkenceydi. Otobüs her yerde herkes için durdu! Üstelik en ön koltuğu kapamazsanız, maalesef ayaklarınızın sığmayacağı küçüklükte koltuklarda seyahat etmek zorundasınız.

Şehir değiştirirken en ekonomik yol ise trenler. Marakeş ve Tangier’den; Casablanca ve Rabat’a ana tren hattı bulunmaktadır. Tren hiç kullanmadım ama kullanan pek çok kişi ile karşılaştım. Fiyatlar ise şöyle; normal sınıfta tren seyahatinin saatlik ücreti yaklaşık 30 dirhem, birinci sınıfta 45 dirhem. Yani 5 saatlik bir yolculukta, normal sınıfta 150 dirhem öderken, birinci sınıfta 225 dirhem ödüyorsunuz.

http://www.oncf.ma/Pages/Accueil.aspx

Konaklama

Fas kültürünün bir parçası olarak konaklama seçenekleri arasında otellerin yanında, riad ve darlar da bulunuyor. Riad ve dar, yenilenip, işletmeye açılan eski evler anlamına geliyor. Dar, biraz daha küçük iken, riadlar genelde bahçede yüzme havuzları olan işletmeler. Her ikisinin de bahçeleri ve terasları bulunuyor.

Gîtes d’étape ise, şehir dışında turistlerin konaklayabileceği misafirhaneler.

Marakeş ve Fas gibi büyük şehirlerde günlük 20tl (70-100 dirhem)’ye hostellerdeki dormlarda kalabileceğiniz gibi, günlük 1500$’a beş yıldızlı otellerde de kalabilirsiniz. Riad ve darlardaki günlük oda ücreti ise ortalama 100- 150tl. (200-400 dirhem) Yani tamamen size ve bütçenize kalmış.

Bana sorarsanız, yerel kültürü daha çok tanımanın imkanı tabiki onlara daha yakın olmaktan geçtiği için Medina (eski şehir)kısmında bir riadda konaklamalısınız. Böylelikle hem çarşılara, hem restoranlara yakın olursunuz.

Ne Kadar Kalmalı?

Fas’a gidip mutlaka görmeniz gereken yerler sırasıyla;  Marakeş,  Chefchaouen, Essaouira, Casablanca ve Fes. Genelde Marakeş içi için 2 gün idealdir. Ancak Marakeş’e kadar gidip, Sahra çölü turu yapmazsanız yazık olur. Bunun için de ekstra 3 güne ihtiyacınız var. Yani minimum 7 gün, ideal olarak 15-20 gün ayırırsanız gözünüz arkada kalmayarak ve koşuşturmayarak harika bir Fas deneyimi yaşabilirsiniz.

Önerdiğim Rota;

Marakeş- Essaouira (otobüs/ tren,  2.5 saat, 22tl)

Marakeş – Çöl turu ( 2 gece 3 gün, 300tl)

Merzouga – Fes (10 saat, 30tl)

Fes – Chefchaouen  (otobüs/tren,  5 saat, 30tl)

Chefchaouen- Casablanca (otobüs/tren,  6 saat, 50tl)

Ne Yenir?

Bir ipucu vermek gerekirse; ismi restoran olanlara giderseniz normalden iki katı fiyat ödüyorsunuz. Cafe’ler de harika yemekler sunan ucuz restoranlar.

Kahvaltıda geleneksel olarak biraz reçel, bal ve zeytinyağı ile hamurişi (ekmek, krep, gözleme) yenir, portakal suyu içilir. Petit déjeuner denen bu kahvaltı, 10- 20 dirhem civarıdır. Eğer riadda kalırsanız geleneksel kahvaltıdan biraz daha lüksüne terfi edersiniz.

Tatmanız gereken lezzetler arasında; deve eti, sümüklü böcek, hurmalar geliyor. Hurmaları inanılmaz lezzetli. Deve eti de genelde burger olarak sunuluyor. Kesinlikle yağlı değil ve verdiğiniz paraya değecek. Ben çok ünlü bir cafe olan Cafe Clock’da 90 dirhem verdim ama 50 dirheme de deve eti burger yapan yerler gördüm.

Sokakta satılan kurabiye ve şekerlemeler de denemeye değer. Normalde küçük kutuda yaklaşık 10 tanesi 20 dirhem ama size 50 dirhemden kapıyı açacaklardır, kanmayın.

fas3

Sokakta satılan 1 dirhemlik limonatalar da, sizden önce o bardaktan 100,000 kişinin içtiği düşünülmeden hüpletilmeli. Portakal suları her gün birer ikişer içilmeli. 4 dirhem portakal suyu, 1 dirhem plastik bardak lüksü.

Yemekleri genel olarak tagine (tajin; toprak kapta yaptıkları baharatlı et ve sebze yemeği), brochette (şiş kebap), meatball with egg (yumurtalı sulu köfte), Fas salatası (domates, soğan, salatalık), couscous (bildiğimiz kuskustan çok daha fazla ince), sebze çorbası, Harira(Baharatlı kuzu eti, soğan, sarımsaklı bir tür çorba), pastilla(Baklava hamurundan yapılan börek)

Çarşıda görebileceğiniz bir diğer lezzet; sandiviçler. Bol bol yedim, bana bişey olamdı merak etmeyin. İçine herşeyi doldurursanız fiyat 4 dirhem.

Nane çayı, Müslümanların sabah akşam içtiği ve her yemek sonrası genelde ikram edilen bir çay. Siz söylemezseniz şekerli geliyor. Berberiler bu çayı şekerli diye içmiyor. Onun yerine karışık bitki kurularından oluşan başka çayları var.

Fiyatlar genel olarak; kahvaltı  20 dirhem, öğle ve akşam yemeği 30- 60 dirhem arası. Fiyatlar genel olarak Marakeşte, diğer şehirlerden daha ucuz. Yine de her yerin ucuzunu bulmak sizin elinizde.

Ülkede restoranlar ve bazı otel/riadlar dışında içki satışı ve kullanımı yasak. Bazı barlar kaçak olarak içki sunuyor. Diğerlerinin ise yasal belgesi var ama çok pahalı. Ben riadda 50cl’e 4 euro  (50 dirhem)verdim. Kıyı kesimlere gidildikçe, içki satan restoran bulmak kolaylaşıyor. Her şehirde aslında içki satılan büfeler var. Bar ve restoranlardan faiş fiyatla içki almak yerine, taksi sürücüne büfelerden birinde durmasını rica et. (Büfede 10 dirhem)

Şarap üretimi de fazla olduğu için; Amazir, Siroua gibi şarapların denenmesi gerektiğini okudum ama şişe fiyatı 90 dirhem civarında olduğu için denemedim.

Ne Alınır?

Her Arap ülkesinde olduğu gibi pazarlık yapmadan kesinlikle hiç bir şey alınmaz.

Rengarenk terlikler(Babuş), gümüş takılar, çaydanlıklar, antikalar, hiçbir yerde bulunmayan ya da Türkiyede çok pahalı olan bazı baharatlar(safran), özel yağ karışımları, lambalar, uzun örtüler(Cellaba), deri eşyalar, kıyafetler, porselenler, argan yağı, Tajine kapları, kapı tokmakları, kilimler, hurma alabileceklerin arasında.

Orta boy deri seyahat çantası yaklaşık 200 dirhem, ağır gümüş çaydanlık 150 dirhem, argan yağı küçük boyu (150ml) 60 dirhem, en büyük boy el yapımı koyun yünü el yapımı kilim 300 dirhem.

Eğer Fas’ın farklı şehirlerine gidecekseniz, bana güvenin ve almak istediğiniz her ne ise Marakeş’ten alın. Çünkü en çok çeşit ve kalite Marakeşte.

Ben ne mi aldım? İnanın hepsini almama ramak kalmıştı ama hiç bir şey alamadım. Satıcılar o kadar ısrarcı ve almazsanız öyle kolay yüzlerini değiştiriyorlar ki bu tavırlarından illallah geldi.

Yap;

* Havaalanında iner inmez ücretsiz telefon kartı al. 10 gün yetecek konuşma ve internet kullanımı bu karta dahil.

* Fotoğrafını çektiğin bazı kimseler, karşılığında para isteyebilir. Yanında sürekli bozuk para taşı.

* Sahra Çöl turu kesinlikle yapman gerekenler arasında.

* Ülkemizde de hamam kültürü yaygın olsa da Fas hamamlarına gidip rahatla. Halk hamamı 10 dirhem iken, otellerin hamamları 500 dirheme kadar çıkıyor.

* Sevdiklerine mektup ya da kart yollamak istersen, sokaktaki sarı posta kutularını kullan.

* Bayadır yoldaysan ve çantan ağırlaşmışsa, fiyattan endişelenmeden eşyalarını ülkene yolla! Fas, uluslararası kargo göndermede en ucuz ülkelerden bir tanesi.

(Kanadalı bir arkadaşım orta boy kutuda aldığı deri eşyaları evine yolladı ve 5 kg’a 20 euro ödedi.)

* Zamanın varsa Atlas Dağlarına tırman. Bunun için en güzel zaman Nisan – Mayıs ayları.

* Vaktin ve paran varsa Fas yemek kurslarına katıl. Marakeş ve Fezdeki Cafe Clock, bunun için güzel bir adres.

* Atlas film stüdyolarına uğra. (Ben bayram nedeni ile kapalı olduğu için kaçırdım). Çok yakınındaki Aït Benhaddou kasbahını da atlama. Burada yüzbinlerce film çekilmiş.

* Mavi kent Chefchaouen’e mutlaka gidip harika fotoğraflar çek. Hem ortam hem halk huzurlu ve sakin.

* E gitmişken protein diye düşünüp, sümüklü böcek dene! Deve eti ye. (Hayatımda yediğim en güzel burgerdı!)

Yapma;

* Paraya ihtiyacın olursa her şehir merkezinde birkaç atm bulunuyor, sıkıntı yapma!

* Askeri ve resmi yerlerin fotoğraflarını çekme. Hele Müslümanların fotoğraflarını çekmek mi??? Sıkıysa dene.

* Şehir içinde dolaşırken 5 dakikadan fazla bir yer göstermek için seninle yürüyen insanlara kanma! Yürüyüş boyunca her ne kadar para istemiyorum deseler de yol sonuna para isteyecekler, hatta verdiğin parayı beğenmeyip seninle kavga edecekler. (Not; aralarında gerçekten yol gösteren iyi niyetli insanlar var, sen gözlerinden anlarsın!) Bu kişilere karşı kibar ve kesin ol. İstemediğini kesin bir dille belirt ama kırma. Tek geçim kaynaklarının turistlerden aldıkları bahşişler olduğunu unutma!

* Kredi kartını otel dışında kullanma. (Zaten istesen de kullanacağın pek yer yok. Carrefour, bilet satış ofisleri ve tur ofisleri dışında)

* Açık suları içme. Mutlaka ama mutlaka pet şişede su taşı. (Büyük suyun bedeli 6 dirhem. Bakkallara fiyatını sormadan parayı öde. Yoksa kapı 10 dirhemden açılır haberin olsun.)

* Yerel olarak kullanılan ve kif adı verilen uyuşturucunun her yerde satıldığını görebilirsin. (Özellikle Chefchaouen’de) Yanına ‘Haşhaş, hişhiş’ diye sorarak gelebilirler korkma! Fas’ta uyuşturucu kullanmanın çok büyük cezaları olduğunu unutma!

* Gümüş diye satılan şeylere tonlarca para verme! Çünkü geneli gümüş değil!

* Hostelde ya da otelde günlük yürüyüş turlarına katılma. Çünkü yarım günlük istenilen fiyatlar 100- 150 tl (300- 400 dirhem) civarında.

* Her ne kadar Marakeş en turistik şehir olsa da Casablanca ve Fez’de bir şey yok diyenleri dinleme!

 

Dikkat;

Nüfus:  33,8 milyon

Para Birimi: Fas dirhemi (MAD)

Açılış Saatleri: Bankalar: 08.30-11.30 ve 14.30-16.30 Ptesi- Cuma.

İş: 09.00-13.00 & 15.00-19.00 Ptesi- Cumartesi

Acil Telefonlar; Polis: 19, Ambulans/ İtfaiye: 15, Çalışma Saatleri: Ptesi- Cuma 09.00- 12.00 ve 15.00-16.30.

&

Fas’a gitmek için 10 neden yazısı için buraya tıklayabilirsiniz.

Marakeş yazısı için buraya tıklayabilirsiniz.

Chefchaouen yazısı için buraya tıklayabilirsiniz.

Fes yazısı için buraya tıklayabilirsiniz.

Merzouga çöl safarisi yazısı için buraya tıklayabilirsiniz.

Evden Uzakta’yı Facebook, Instagram ve Youtube hesaplarından takip edebilirsiniz.

Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir